ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਯਾਦ, ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਗੱਲਬਾਤ

10 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ - ਵਾਂਜਾਰਾ ਨੋਮੈਡ ਕਲੈਕਸ਼ਨਜ਼ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਹਾਜ਼ ਹੇਰਿਟੇਜ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਰੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ “ਆਓ ਗੱਲ ਕਰੀਏ” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਜਨਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ–ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਯਾਦ, ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਤਮਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ–ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਆਯੋਜਨਾ ਵਾਂਜਾਰਾ ਨੋਮੈਡ ਕਲੈਕਸ਼ਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ, ਮਾਨਵ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ, ਵਿਦਵਾਨ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸੰਵਾਦ–ਅਧਾਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਥਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਹੀਪਨ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਹਿਣਾ ਸੀ।

ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪਹਿਚਾਣ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਸਟ ਦੇ ਇੱਕ ਹਾਲੀਆ ਲੇਖ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਫਰੇਮਿੰਗ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਉਭਰੀਆਂ। “ਮੈਂ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਨਹੀਂ ਹਾਂ” ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਸਮਾਗਮ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਹਾਜ਼ ਹੇਰਿਟੇਜ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ - ਡਾ. ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ, ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੰਡਾਲ - ਨੇ ਜਨਤਕ ਯਾਦ, ਪ੍ਰਵਾਸ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਤਮਕ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੱਖਾਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ “ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਹਾਜ਼” ਨਾਮ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਰੁਸਤਗੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਨਤਾ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।

ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਬੀਬੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਨਵ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਧਰਮ–ਪਤਨੀ - ਨੇ ਮਾਨਵ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਦਾਦਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਾਨਵ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਲਗਾਤਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ’ਤੇ ਵੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਈ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਹਾਜ਼ ਹੇਰਿਟੇਜ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਡਾ. ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋਕੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬਹੁ–ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਅਧੂਰੀ ਜਾਂ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਦੁਹਰਾਅ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕਰਵਾਈ।

ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, “ਸੋਫੀਆ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸਕ੍ਰੈਪਬੁਕ” ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਆਰਕਾਈਵ ਸਮੱਗਰੀ ਜਨਤਕ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਖ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੱਖ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਸ. ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਚਿਤਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈਆਂ ਜੋ ਜਾਤ–ਪਾਤ ਅਤੇ ਉੱਚ–ਨੀਚ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਕਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਕਿ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਤਮਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਣਜਾਣੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਤੀ–ਅਧਾਰਿਤ ਸੋਚ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਦੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਮੂਲ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੋਚ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ।

ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਚਰਚਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਡਾ. ਜਸਜੋਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਧੰਨਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਸਮਾਗਮ ਤਾਜ ਕਨਵੇਂਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਲਤਾਰ ਸਿੰਘ ਥਿਆੜਾ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਕਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਸੱਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੇ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਵੀ ਸਰਾਹਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹੀ।

ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਇਸ ਸਾਂਝੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਸਹੀ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੇ ਉੱਚ ਮਿਆਰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਨਵ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ’ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਯਾਦ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ’ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।